werkstuk Orchideeën gemaakt door Liam Hodgson (9 jaar)

Voorwoord

Ik heb dit onderwerp gekozen, omdat ik orchideeën mooie bloemen vind. Ik zeg het eigenlijk fout. Orchideeën zijn planten en die vind ik meestal lelijk. Het zijn de bloemen van de plant die ik zo mooi vind. Ze hebben altijd van die mooie kleuren. Maar wel hele moeilijke namen, Latijnse namen. Mijn opa heeft altijd gewerkt met orchideeën. Bij hem thuis staan de vensterbanken er mee vol. Dus mijn hele leven zit ik al tussen de orchideeën. Ik weet nog niks over orchideeën, maar ik wil er graag meer over leren. Waar groeien orchideeën? Hoeveel verschillende soorten zijn er? En hoe moet ik deze plant verzorgen? Als dit werkstuk klaar is, hoop ik antwoord te hebben op mijn vragen. Veel plezier met het lezen van mijn werkstuk.

klik op onderstaande afbeelding om het werkstuk te openen:

Hoe verzorg ik mijn Phalaenopsis?

De tips van Koos...

Op de jubileum-clubavond in oktober waren een aantal sprekers uitgenodigd en één van hen was Koos Wubben. 40 jaar geleden was Koos Wubben de allereerste 'spreker' die bij de pas opgerichte club een lezing gaf. Toen nog in gehouden in het Cantonspark in Baarn maar sinds eind jaren 80 houden we iedere twee maanden onze bijeenkomsten in de Serre van de Botanische Tuinen Utrecht.

Koos hield als eerste zijn verhaal en had bedacht dat er die avond vooral leden zouden zijn die Phalaenopsis kweken. De tips die Koos gaf waren nog bij weinigen bekend dus meer dan de moeite waard om te delen. Wanneer je bij Orchideeën Wubben in Hollandsche Rading een Phalaenopsis koopt krijg je de tips mee.

Hoe verzorg ik mijn PHALAENOPSIS*

  • De Phalaenopsis houd van heel veel licht. Daarom mag het in de volle zon staan als U ze koopt vóór 1 maart en als U dubbelglas heeft!

  • Als U ze na 1 maart koopt moet U wachten tot na 1 september om ze in de volle zon te zetten!

  • 1x per week 5 minuten lang in ±8 cm diep, heet water zetten van ±35°C!

  • 1x per maand mest in het water toevoegen!

  • ALTIJD IN EEN GLAZEN SIERPOT ZETTEN! Alle kleuren, zelfs zwart glas is OK...

*bron: Orchideeën Wubben - Tolakkerweg 162 - Hollandsche Rading - Tel. 035 577 1222

Als je deze tips volgt zal de Phalaenopsis vrijwel continu door kunnen bloeien. Dus ook de planten geen rustperiode geven of op een koelere plek wegzetten. Dat vertraagd alleen de groei namelijk. Een bijkomend voordeel van het 'in heet water zetten' is dat er ook geen mosvorming zal plaatsvinden in de pot. 

Drie Mexicaanse Laelia’s

Tekst en foto’s: Pim Beirens  

Dit is een pré-publicatie van een artikel dat in het februarinummer 2017 van Orchideeën is verschenen.


Aanhakend op het artikel bij de achterplaat van ‘Orchideeën’ 1/2016 over Laelia speciosa wil ik als Laelia-liefhebber graag enkele andere, minder bekende Laelia-soorten onder de aandacht brengen. Laelia’s vormen nog maar een klein geslacht sinds enkele jaren geleden alle Braziliaanse Laelia’s zijn ondergebracht in het geslacht Cattleya. Wat resteerde is een beperkt aantal soorten uit Mexico. Halbinger en Soto (1997) kwamen tot een elftal, inclusief twee natuurlijke hybriden. De meeste soorten komen alleen voor in Mexico.

De bekende drie

Waarschijnlijk ken je Laelia anceps wel? Dat is in ons land de meest bekende soort uit dit geslacht, met L. gouldiana en L. rubescens als goede tweede en derde. Maar daar houdt het verder mee op voor de meeste orchideeënliefhebbers. Jammer, want het is een erg interessant geslacht met enkele wonderbaarlijke soorten. Laelia’s gelden als lastig te kweken in Nederland. De oorzaak is erin gelegen dat Laelia’s ‘xerofytische epifyten’ zijn, in gewoon Nederlands: epifyten die in (relatief) droge omstandigheden groeien.

Het zijn bovendien merendeels bergbewoners, van het hooggebergte zelfs. En gezien die specifieke klimatologische omgeving zijn hun natuurlijke leefomstandigheden in ons land moeilijk na te bootsen. Althans, dat is de algemene gedachte. Zelf ben ik van mening dat je met een beetje speciale aandacht voor hun eisen een heel eind kunt komen. Die eisen, overigens, verschillen iets per soort, afhankelijk van hun groeigebieden en dan met name de hoogte waarop ze voorkomen. Tijd om een drietal minder bekende Laelia’s te bespreken.


Laelia albida

Laelia albida

Deze soort is vooral te vinden in het westen en zuidwesten van Mexico op hoogten van 1.400 tot 2.300 meter. Hij is wat kleiner dan L. anceps, met tweebladige bulben van circa 4-7 cm groot. Aan een relatief lange stengel komen in de herfst meestal tot acht witte bloemen van 4 cm groot. Net als andere Laelia’s heeft L. albida te maken met in essentie drie seizoenen. Het voorjaar is droog, zonnig en warm met een dagtemperatuur van 25-30 graden en een minimum nachttemperatuur van 5 graden Celsius, met nauwelijks regen of mist. Eind mei, begin juni begint een vochtige zeewind te waaien die tot en met oktober dagelijks regen, wolken en mist aanvoert. En met regen hebben we het over een jaarlijkse neerslag van 600 – 1.100 mm die grotendeels in deze vijf maanden valt. De middagtemperatuur is wat lager dan in het voorjaar, 18-24 graden, de minimum nachttemperatuur wat hoger, met 10-12 graden. Dit is het groeiseizoen voor Laelia’s. Eind oktober verdwijnt die maritieme wind en de dagen worden zonnig en droog, soms warm, soms koeler, maar altijd met een vrij hoge luchtvochtigheid. Richting winter daalt die luchtvochtigheid. De minimum nachttemperaturen tegen de ochtend kunnen tot zo’n 0-5 graden omlaag gaan. De dagtemperatuur komt dan zelden boven 18 graden uit. Gedurende het gehele jaar ontvangt L. albida veel licht, ook in de Mexicaanse winter, die erg zonnig is.

In ons land kan in het voorjaar dit klimaat benaderd worden in een kas zolang maar niet gegoten wordt. Wel beschermen tegen fel zonlicht naarmate het voorjaar vordert. Bij mij zelf staan de Laelia’s dan op zolder onder een raam dat eventueel geschermd kan worden. Met licht sproeien en maar zelden iets water te geven probeer ik het indrogen van de bulben te voorkomen, wat nodig is gezien de te lage luchtvochtigheid in huis. Dat gaat redelijk goed, al blijft het een uitdaging. Het groeiseizoen kan in Nederland eveneens goed benaderd worden. Ik kweek mijn planten ’s zomers buiten onder een afdakje van kanaalplaat, voldoende geschermd, waar de wind goed onder kan komen.

Het watergeven en sproeien doe ik ruim, maar altijd naar behoefte, omdat ik in potten kweek en mijn planten geen natte voeten wil geven. Omdat naar mijn ervaring de groei stil kan vallen bij hoge temperaturen zoals in geval van een hittegolf, lijkt me de maximum dagtemperatuur wel een punt van aandacht voor kaskwekers. Ergens begin oktober, afhankelijk van het weer, verhuizen mijn Laelia’s weer naar zolder en begin ik het water geven af te bouwen.

Maar Laelia albida bloeit in al oktober/november. Dus dan geniet ik ervan, gewoon in de huiskamer. Die zolder wacht wel. Interessant om te weten is dat L. albida meestal slechts één aanzet tot nieuwe pseudobulb activeert. Bij gunstige omstandigheden kunnen dit er twee zijn, al blijven die wel kleiner. Verder bestaan er verscheidene (roze) kleurvariëteiten van deze soort ofschoon wit het meest voorkomt.


Laelia furfuracea

Laelia furfuracea

Ook dit is een kleinere soort dan L. anceps, met bulben tot 10 cm lang met één donkergroen stijf blad. Aan een 15-30 cm lange stengel komen tot drie roze/paarse bloemen van 5-9 cm groot. Laelia furfuracea is te vinden in de deelstaat Oaxaca in het zuiden van Mexico op hoogten van 2.100 tot 3.000 meter. Ofschoon deze soort hoger voorkomt dan Laelia speciosa (1.900-2.500 m) zijn de groeiomstandigheden minder extreem, wat ze iets makkelijker te kweken maakt. De jaarlijkse regenval is 700-1.000 mm.

Qua groeiseizoen is wat onder L. albida beschreven staat, ook op deze soort van toepassing. Dat geldt eveneens voor de wijze waarop ik ze thuis kweek. Voor beide soorten geldt dat ze vaak op blok worden gekweekt om de wortels snel te laten opdrogen. Zelf hanteer ik als ‘kasloze’ hobbyist kleine plastic potjes met grove bark, met dagelijkse watergift op maat.

Anders dan bij L. albida komt het bij L. furfuracea vaker voor dat er zich meer dan één pseudobulb ontwikkelt. T oen ik bijvoorbeeld in 2016 mijn plant deelde, ontstonden er op de achterbulben twee nieuwe scheuten. Omdat ik liever één grotere dan twee kleine nieuwe bulben krijg, heb ik de tweede verwijderd.

 


Laelia aurea

Laelia aurea

Dit is één van de twee soorten Laelia die juist in het Mexicaanse laagland voorkomen – de andere is L. rubescens. Er is lang gedacht dat L. aurea een kleurvariëteit was van L. rubescens gezien de overeenkomsten in bloeiwijze en vergelijkbare habitat, zie bv Withner (1990). Maar in 1990 is vastgesteld dat L. aurea een aparte soort is. Deze soort is te vinden in het westen van Mexico. Volwassen bulben zijn circa 6 cm groot, met één ruim 12 cm groot, taai blad. De 4-16 gele bloemen aan het eind van de lange stengel worden elk circa 3-6 cm groot.

Ook hier geldt dat er sprake is van drie seizoenen. Aangezien L. aurea op een hoogte van 100-300 meter boven zeeniveau voorkomt in droge tropische gebieden, verschillen de omstandigheden uiteraard van die in het hooggebergte. Een belangrijk verschil is dat zowel winter als voorjaar extreem droog zijn met volop zon, want L. aurea groeit in bladverliezende bossen. De minimum nachttemperatuur in de winter is 12 graden, en 16 graden in voorjaar en zomer. Middagtemperaturen kunnen dan 35 graden Celsius bereiken. In het groeiseizoen – begin juni tot eind oktober – valt het leeuwendeel van de jaarlijkse 900-2.000 mm aan regen. Zelf kocht ik in 2015 mijn eerste L. aurea. Ik heb die dezelfde behandeling in winter en voorjaar gegeven als hierboven bij L. albida beschreven en de plant heeft zich perfect gehouden.

Eind mei 2016 hing ik al mijn Laelia’s buiten en begon voorzichtig met watergeven. Half juni werd de nieuwe bulb zichtbaar. Omdat dit een ‘warme’ soort is, is een koude Nederlandse zomer zoals in juni 2016 natuurlijk niet optimaal. Het groeiseizoen werd zo verkort. De nieuwe bulb is kleiner gebleven, maar wél met bloemstengel gelukkig. Voor een kaskweker lijkt me deze soort makkelijker in de zomer. Ook in de winter en voorjaar, zolang maar geen water gegeven wordt en de minimumtemperatuur wordt gerespecteerd. Het resultaat was een fantastische bijna 40 cm lange bloeistengel in het late najaar met aan het einde een aantal zeer mooie zachtgele bloemen met een iets intenser gele lip en kastanjekleurig hart, die bovendien licht aangenaam geuren.

Bij L. aurea is het overigens minder uitzonderlijk dat in goede omstandigheden beide aanzetten tot een nieuwe pseudobulb worden geactiveerd en de plant zich dus ‘vertakt’. Wie weet lukt het mij volgend jaar ook!


Tot slot

Ook in onze contreien is het zonder kas succesvol kweken van de besproken (en andere) soorten Laelia goed haalbaar. Het vraagt wel wat extra aandacht en hangt mede af van de weersomstandigheden. Die willen nog weleens veranderlijk zijn in Nederland. Volgens mijn eigen observatie is vooral een tijdig begin van het groeiseizoen een sterk bepalende factor. Want een verloren junimaand wordt niet goedgemaakt door een goede maand september vanwege het verschil in lichtintensiteit – zoals in de zomer van 2016, met een erg late start door een ‘on-Mexicaans’ koude en grijze maand juni en een ongekend warme september. Het aantal bloemstengels viel vorig jaar tegen. Maar laat dat je er niet van weerhouden om het te proberen.

Tenslotte betekent elk nieuw jaar een nieuwe kans. Tot slot, voor zowel L. albida, L. furfuracea als L. aurea geldt dat ze niet vaak verkrijgbaar zijn. Meteen toehappen dus als je een exemplaar tegenkomt.


Literatuur

  • Halbinger & M. Soto: Laelias of Mexico, Orquidea (Mex.) Vol 15, Oct 1997, Herbario AMO, Mexico. Via het artikel ‘Mexicaans boek over Laelia’s online’ in NOV Nieuwsbrief 10/2015 digitaal te vinden.
  • Withner, The Cattleyas and their relatives: Vol II The Laelias, 1990, blz. 119 e.v.*

 

Orchideeën voor de vensterbank (en kas)

serie boekjes geschreven door clublid

jannieJannie Boschloo is al sinds 2003 lid van onze vereniging en heeft in korte tijd een aantal boekjes geschreven over de verzorging van orchideeën. Jannie is geboren in 1941 en woont in Utrecht. In haar huis op de vensterbank heeft zij tussen de veertig en vijftig orchideeën, die zij op verschillende manieren kweekt. Jannie wil haar ervaringen graag doorgeven aan andere liefhebbers van orchideeën. De deeltjes kun je bestellen op [email protected]  en kosten € 6 per stuk. Op de Kringavonden af te halen en te betalen. Per post kan ook. In dat geval komen er verzendkosten bij. Bestellingen per post moeten eerst worden betaald. Je krijgt hiervoor een digitale rekening.  

Deel 1

Orchideeën voor de vensterbank

deel 1 Orchideeën voor de vensterbank

deel 1 Orchideeën voor de vensterbank

inhoudsopgave deel 1

inhoudsopgave deel 1

                   

Deel 2

Amateurkwekers en kas

img_0652

deel 2 Amateurkwekers en
hun favorieten

deel 2 inhoudsopgave

deel 2 inhoudsopgave

                   

Deel 3

Op de juiste plaats in huis

deel 3 Op de juiste plaats
in huis

inhoudsopgave deel 3

inhoudsopgave deel 3

                   

Deel 4

Witte parels

deel 4 Witte parels

deel 4 inhoudsopgave

deel 4 inhoudsopgave

                 
Bent u geïnteresseerd in deze serie of in één van de boekjes? Neem via de mail contact op met Jannie: klik hier  

Bijzondere onderscheiding oudste clublid ’t Gooi

Baarnse Indië-veteraan (97) krijgt onderscheiding

Afgelopen zaterdag tijdens de Baarnse Veteranendag is ons ‘oudste clublid’ (97) Loek Brand door burgemeester Mark Röell onderscheiden met het Ereteken voor Orde en Vrede met gespen, plus het Mobilisatie Oorlogskruis. De heer Brand is al sinds eind 1994 lid van Orchideeënvereniging ’t Gooi en komt nog regelmatig op de clubavonden. Hieronder het artikel uit de Gooi en Eemlanderhttp://het Ereteken voor Orde en Vrede met gespen, plus het Mobilisatie Oorlogskruis.
plantbespreking clubavond donderdag 16 juni 2016

plantbespreking clubavond donderdag 16 juni 2016

BAARN – Onder het luide applaus van tientallen Baarnse veteranen werd zaterdag tijdens de Baarnse Veteranendag de inmiddels 97-jarige oud KNIL-officier Lodewijk (Loek) Brand door burgemeester Mark Röell onderscheiden. Hij kreeg het Ereteken voor Orde en Vrede met gespen, plus het Mobilisatie Oorlogskruis. Ook mocht hij ’eindelijk’ het Demobilisatie Insigne van het Koninklijk Nederlands Indisch Leger (KNIL) ontvangen.

Door Jan Rook – 19-6-2016, 13:19 (Update 20-6-2016, 15:19)
’Britten vonden ons Hollanders perfecte ritselaars’
De Baarnaar was op tweejarige leeftijd in toenmalig Nederlands Indië terecht gekomen, omdat zijn vader als arts ging werken in Batavia. ,,Ik had daar een onbezorgde jeugd en werd op 5 juli 1938 ingelijfd als militie-soldaat bij het Koninklijk Nederlands Indisch Leger (KNIL). Ik kwam in werkelijke dienst voor de eerste oefening bij het 1e Depot Bataljon, gelegerd te Bandoeng, voor de opleiding tot reserveofficier.”
De militair werd op 5 juli 1941 bevorderd tot reserve-tweede luitenant der Infanterie van het KNIL. Kort daarna brak de oorlog met Japan uit. ,,Op 12 december 1941 meldde ik mij, op de datum van de mobilisatieopkomst in voormalig Nederland Indië, bij het 11de Bataljon, gelegerd te Meester Cornelis. Maar tegen de overmacht van de binnenvallende Japanners konden we uiteindelijk niets uitrichten.” Brand werd gevangengenomen en heeft vanaf 8 maart 1942 tot 15 augustus 1945 als krijgsgevangene in diverse kampen gezeten, waaronder Nakom Najok te Siam (nu Thailand). Na zijn vrijlating heeft hij zich aangemeld bij het 1e Java Bataljon, dat in Tamuan te Siam werd geformeerd. ,,Dat bataljon hadden we al min of meer tijdens het werk in Siam aan de spoorlijn geformeerd. Wij Nederlanders waren in een vrij goede fysieke conditie omdat wij ons dieet van rijst dat we van de Jappen kregen wisten aan te vullen met groenten die we zelf ritselden. De Engelsen waren jaloers op hoe wij dat deden en zeiden: ‘Zet een Hollander in de Sahara en hij weet eten te regelen’. Ik draag nog altijd met trots het insigne met de Rode Olifant, het teken van die KNIL-eenheid Gadja Merah.”
Deel uitmakende van de 1e Compagnie van het Gadja Merah Bataljon werd hij pas eind maart 1946 als reserve 1e luitenant ingezet te Lombok op Bali. Daarna werd hij ingedeeld bij het 10e Bataljon van de Y-brigade. Met dit Bataljon heeft hij een aantal keren in 1946 en 1947 strijd moeten leveren. Op 5 april 1948 ging de oud-officier aan boord van de M.S. Volendam, terug naar Nederland. Daar leerde hij tijdens een vakantie op Terschelling zijn inmiddels 91-jarige vrouw Gerda Rolfes kennen, met wie hij in september 68 jaar getrouwd is. Het paar keerde terug in het onafhankelijke Indonesië, waar Brand ging werken voor een in- en exportfirma. Toen ze na vier jaar voor verlof terug waren in Nederland, kregen ze te horen dat de Indiëganger de terugkeer naar Indonesië geweigerd. ,,Toen moesten we in Nederland weer vanaf nul beginnen”, blikt de in het zonnetje gezette Baarnaar terug.

anthurium- en orchideeënshow in het Beatrix-paviljoen Keukenhof

De Keukenhof is inmiddels open voor publiek. De show in het Beatrix-paviljoen is zeer de moeite waard om te gaan bekijken. Thema voor dit jaar is “Mode” maar dat zal duidelijk zijn… Kijk om een impressie te krijgen van de anthurium- en orchideeënshow in het Beatrix paviljoen het filmpje wat door Keukenhof zelf is gemaakt.  

Keukenhof orchideeën showpaviljoen

Keukenhof BeatrixpaviljoenThema MODE

Komende week gaat de Keukenhof weer open voor publiek. Van 24 maart t/m 16 mei is er in het Beatrix paviljoen weer een orchideeënshow te zien. Thema dit jaar is: mode. Afgelopen vrijdag en zaterdag  zijn we met een aantal leden bloemenarchitect Dries Lecke (iDecor) wezen helpen met het ‘wegzetten’ van flink wat orchideeën. Vanaf 1970 is Dries al werkzaam in de Keukenhof waar hij in een aantal paviljoens op het terrein de arrangementen ‘onder zijn hoede’ heeft gehad. De komende dagen zal alles afgerond worden maar het ziet er al goed uit en mocht u naar de Keukenhof gaan sla dan zeker deze unieke orchideeënshow niet over. Zeer de moeite waard, zeker nu er op dit moment in het park nog niet heel veel bollen/knollen in bloei staan…

Nieuwsbrief Nederlandse Orchideeën Vereniging

NOV Nieuwsbrief

Naast het prachtige blad ‘Orchideeën’ heeft de Nederlandse Orchideeën Vereniging een digitale nieuwsbrief als extra, actuele bron van informatie over orchideeën. Tentoonstellingen, ruilbeurzen en andere evenementen, een keuring van de KCO, nationaal en internationaal nieuws, je vindt het allemaal in de digitale NOV-nieuwsbrief. Organiseer je een evenement? Heb je ander nieuws? Laat het aankondigen via de NOV Nieuwsbrief! Klik op de link of op onderste banner om je aan te melden voor de nieuwsbrief: Aanmelden Nieuwsbrief NOV Banner NOV